przejdź do zawartości


Rada Unii Europejskiej

Rada Unii Europejskiej, zgodnie z nazwą traktatową określana jako Rada, jest głównym organem prawodawczym Unii Europejskiej. Rada jest organem międzyrządowym - członkowie Rady reprezentują interesy swoich państw człon­kowskich i działają zgodnie z instrukcjami swoich rządów.

Skład Rady nie jest stały. Działa ona w różnych formacjach, w ramach których państwa członkowskie reprezentowane są przez różnych ministrów. Delegatami do Rady są ministrowie, kierujący w swych krajach resortami odpowiedzialnymi za problemy rozpatrywane na forum Rady. Przy­kładowo w posiedzeniach Rady do spraw Rolnic­twa uczestniczą ministrowie rolnictwa wszystkich państw członkowskich. Szczególne znaczenie mają Rada do spraw Ogólnych i Rada do spraw Zagranicznych. Rada do spraw Ogólnych zapew­nia spójność prac różnych składów Rady. Rada do spraw Zagranicznych opracowuje natomiast dzia­łania zewnętrzne Unii na podstawie strategicznych kierunków określonych przez Radę Europejską oraz zapewnia spójność działań Unii. Wykaz pozosta­łych formacji Rady ustala Rada Europejska.

Od wejścia w życie Traktatu z Lizbony jest dziesięć konfiguracji Rady:

  • Rada do spraw Ogólnych
  • Rada do spraw Zagranicznych
  • Rada do spraw Gospodarczych i Finansowych
  • Rada do spraw Współpracy w dziedzinie Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych
  • Rada do spraw Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Zdrowia i Polityki dotyczącej Konsumentów
  • Rada do spraw Transportu, Telekomunikacji i Energii
  • Rada do spraw Rolnictwa i Rybołówstwa
  • Rada do spraw Ochrony Środowiska
  • Rada do spraw Konkurencji
  • Rada do spraw Edukacji, Młodzieży i Kultury

Poszczególnym składom Rady przewodniczy prezydencja, z wyjątkiem Rady do Spraw Zagranicznych, której z urzędu przewodniczy wysoki przedstawiciel UE do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa.

Siedzibą Rady UE jest Bruksela, jednak w kwietniu, czerwcu i październiku jej posiedzenia odbywają się w Luksemburgu.

Główną kompetencją Rady Unii Europejskiej jest stanowienie prawa wspólnie z Parlamentem Euro­pejskim. Przyjmowanie aktów prawnych odbywa się w ramach procedur prawodawczych określonych w Traktacie o funkcjonowaniu UE.
Traktat wyróż­nia zwykłą i specjalne procedury prawodawcze. W przypadkach wyraźnie określonych w traktatach Rada może stanowić unijne prawo samodzielnie.

Decyzje Rady Unii Europejskiej są przygotowy­wane przez Komitet Stałych Przedstawicieli rządów państw członkowskich (COREPER). Jest on orga­nem pomocniczym Rady i składa się ze stałych przedstawicieli (ambasadorów) państw człon­kowskich przy Unii Europejskiej (COREPER II) lub ich zastęp­ców (COREPER I). W posiedze­niach COREPER-u uczestniczą także przedsta­wiciele Komisji Europejskiej oraz Sekretariatu Generalnego Rady.

Przygotowaniem projektów aktów prawnych zajmują się organy przygotowawcze Rady - komitety i grupy robocze. Ich zadaniem jest wypracowanie projektu aktu prawnego, który - po usunięciu rozbieżności merytorycznych przez COREPER - jest przyjmowany przez ministrów ze wszystkich państw członkowskich na posiedzeniu Rady. Obecnie istnieje około 200 komitetów i grup roboczych.

Przewodnictwo w Radzie UE, zwane również prezydencją, sprawowane jest przez 3 państwa członkowskie (tzw. trio) przez 18 miesięcy. Państwa sprawują prezydencję według wspólnego, 18-miesięcznego programu działań Rady na ten okres, przygotowanego we współpracy z Komisją Europejską. Kolejność sprawowania prezydencji określa Rada.

Zobacz: Prezydencja w Radzie UE

W zakresie organizacji i ustalania porządku obrad Rady prezydencję wspomaga Sekretariat Generalny Rady, na którego czele stoi sekretarz generalny Rady.

Co do zasady (tzn. jeżeli traktaty nie stanowią inaczej), decyzje podejmowane są większością kwalifikowaną. Przy oblicza­niu większości kwalifikowanej w Radzie obowiązuje system głosów ważonych. Według tego systemu każde państwo członkowskie ma różną liczbę gło­sów, w zależności od liczby ludności.

Państwo  Liczba głosów w Radzie
Francja, Niemcy, Wielka Brytania, Włochy po 29
Hiszpania, Polska po 27
Rumunia 14
Holandia 13
Belgia, Czechy, Grecja, Portugalia, Węgry po 12
Austria, Bułgaria, Szwecja po 10
Chorwacja, Dania, Finlandia, Irlandia, Litwa, Słowacja po 7
Cypr, Estonia, Luksemburg, Łotwa, Słowenia po 4
Malta 3
Ogółem 352


Łączna liczba głosów przypadających wszystkim państwom członkowskim wynosi 345. Wymóg uzyskania większości kwalifikowanej oznacza, że decyzja musi uzyskać poparcie większości państw członkowskich (jeżeli projekt aktu prawnego pochodzi od Komisji Europejskiej) lub 2/3 liczby państw (jeżeli projekt pochodzi od państw członkowskich) dysponujących co naj­mniej 255 głosami ważonymi. Ponadto członek Rady może wystąpić o sprawdzenie, czy państwa członkowskie stanowiące większość kwalifikowaną reprezentują co najmniej 62 proc. ogółu ludności Unii. Jeżeli się okaże, że warunek ten nie został spełniony, decyzja nie zostaje przyjęta, jednakże to ostatnie kryterium nie ma praktycznego znacze­nia przy spełnieniu kryterium liczby państw i liczby głosów ważonych. System ten będzie obowiązywał do 31 października 2014 r.

Od 1 listopada 2014 r. Rada będzie podejmować decyzje zgodnie z systemem podwójnej większości. W ramach tego systemu większość kwa­lifikowaną stanowić będzie co najmniej 55 proc. członków Rady, jednak nie mniej niż 15 z nich, reprezentujących państwa członkowskie, któ­rych łączna liczba ludności stanowi co najmniej 65 proc. ludności Unii. Podjęcie decyzji przez Radę będzie mogła jednak uniemożliwić mniej­szość blokująca, obejmująca co najmniej 4 państwa, których liczba ludności stanowi co najmniej 35 proc. ludności Unii Europejskiej. W szczególnie istotnych dziedzinach działalności Unii, takich jak na przykład wspólna polityka zagraniczna i bezpie­czeństwa czy polityka gospodarcza i pieniężna, do podjęcia decyzji konieczne będzie zgromadzenie co najmniej 72 proc. liczby państw członkowskich.

Ponadto w okresie przejściowym, to znaczy od 1 listopada 2014 r. do 31 marca 2017 r., każde pań­stwo członkowskie będzie mogło zażądać przyjęcia decyzji zgodnie z systemem głosów ważonych. W tym okresie będzie również możliwe odwołanie się do formuły z Joaniny, zgodnie z którą Rada będzie musiała ponownie zająć się sprawą i poszu­kać satysfakcjonującego rozwiązania w rozsądnym terminie, jeżeli państwa sprzeciwiające się podję­ciu danej decyzji zgromadzą 3/4 jednego z testów mniejszości blokującej.

System podwójnej większości zacznie w pełni funkcjonować 1 kwietnia 2017 r. Odwołanie się do formuły z Janiny będzie jednak nadal możliwe pod warunkiem zgromadzenia 55% jednego z testów mniejszości blokującej.

W nielicznych przypadkach określonych w trakta­tach Rada Unii Europejskiej podejmuje decyzje zwy­kłą większością głosów. Ten sposób podejmowania decyzji ma zastosowanie w odniesieniu do spraw proceduralnych i organizacyjnych. Część decyzji musi być, zgodnie z postanowieniami traktatów, podjęta jednomyślnie.

Oprócz stanowienia prawa do kompetencji Rady Unii Europejskiej należy koordynacja polityk gospodarczych poszczególnych państw członkowskich oraz przyjmowanie budżetu Unii Europejskiej wspólnie z Parlamentem Europejskim. Rada ma także kompetencje związanie z zawieraniem przez Unię Europejską umów międzynarodowych z państwami trzecimi oraz organizacjami międzynarodowymi. Rada upoważnia do podjęcia rokowań, mianuje negocjatorów, wydaje wytyczne negocjacyjne oraz zawiera umowy międzynarodowe w imieniu Unii. Ponadto Rada, na podstawie wytycznych określo­nych przez Radę Europejską, przyjmuje decyzje konieczne do określenia wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej.

Zobacz także:

Serwis internetowy Rady UE

Ostatnia modyfikacja strony: 2013.11.07, 12:21.

Galeria foto